Dolina Odry połączona z białoruską puszczą i mozambicką sawanną

Współpraca z parkami narodowymi na Białorusi i w Mozambiku ukazuje – przy wszystkich różnicach – zdumiewające podobieństwa.

Oprócz długoletnich i intensywnych kontaktów z parkami krajobrazowymi po polskiej stronie doliny Odry Park Narodowy Unteres Odertal utrzymuje też relacje partnerskie z białoruskim Parkiem Narodowym Puszcza Białowieska oraz z utworzonym w 1972 roku Parkiem Narodowym Banhine w Mozambiku. Puszcza Białowieska rozciąga się na pograniczu między Polską a Białorusią, przy czym białoruska część o powierzchni ok. 120 tys. ha w porównaniu z polską częścią liczącą ok. 10,5 tys. ha jest zdecydowanie większa. Puszcza Białowieska uchodzi za ostatnią nizinną puszczę Europy.

Główny obszar tego parku narodowego rozciąga się na powierzchni ponad 150 km². W porównaniu z nią główna część Parku Narodowego Unteres Odertal licząca 50 km² jest niewielka. Niemniej ekolodzy i pracownicy parku narodowego zauważyli w czasie wzajemnych wycieczek szereg cech wspólnych. Na obu obszarach występują rzadkie lasy olchowo-jesionowe oraz chronione w sposób szczególny gatunki ptaków, takie jak choćby wodniczek żyjący na podmokłych terenach porośniętych turzycą. Dolina Odry to ostatnie udokumentowane miejsce jego występowania w Niemczech, niestety pojawia się on tam już tylko sporadycznie. Również bąk bytuje zarówno na terenach trzcinowych Parku Narodowego Unteres Odertals, jak również w Puszczy Białowieskiej. Ponadto parki narodowe spotykają się jako transgraniczne obszary chronione z porównywalną sytuacją polityczno-administracyjną: I tak do roku 2004 Park Narodowy Unteres Odertal współpracował z polskimi partnerami, którzy działali poza Unią Europejską. Podobna sytuacja istnieje obecnie między stroną polską a białoruską Puszczy Białowieskiej. Współpracujący ze sobą partnerzy mogą korzystać z podobnych doświadczeń.

Nieporównywalnie większy niż Dolina Dolnej Odry jest mozambicki Park Narodowy Banhine, z którym intensywne partnerstwo istnieje od 2014 roku. Obszar chroniony położony w mozambickiej prowincji Gaza o powierzchni 7 tys. km² jest mniej więcej 70 razy większy od Parku Narodowego Unteres Odertal. Oprócz obszarów sawannowych występują tam rozległe lasy mopane na obrzeżach parku oraz krajobraz sawannowy, który w porze deszczowej znajduje się w dużej mierze pod wodą i który stanowi przestrzeń życiową dla wielu gatunków zwierząt i roślin. Zalicza się do nich m.in. duże stada strusi, impale zwyczajne, jeżozwierzowate, guźce i kudu. Ale również wielkie ssaki, takie jak słonie, występują jeszcze w Parku Narodowym Banhine, przy czym gęstość ich występowania jest mała. Miejscami pojawiają się lwy, gepardy i dzikie psy. W wodzie żyje tu 18 gatunków ryb – wśród nich protopterus. Ryba ta wypracowała specjalną strategię pozwalającą przeżyć jej w okresach suszy. Zanim okres taki nastanie, zakopuje się ona w ziemi: Ciałem swym wykopuje pionowy korytarz w głębokich warstwach mułu terenów podmokłych. Kiedy poziom wody opada, protopterus wydziela w swojej jamie duże ilości śluzu, który zasycha, tworząc cienki kokon chroniący rybę przed wysuszeniem. W ten oto sposób protopterus jest w stanie przeżyć kilka miesięcy. W tym czasie odżywia się partiami mięśni swego ogona, w których zmagazynowane zostały duże ilości białka. W porze deszczowej Park Narodowy Banhine przypomina za sprawą swych terenów zalewowych Park Narodowy Unteres Odertal. Inną wspólną cechą są ptaki wędrowne z Doliny Dolnej Odry, takie jak dymówki czy bociany białe, które zimują w Parku Narodowym Banhine.

Mozambik to jeden z najbiedniejszych krajów na świecie. W odróżnieniu od wielu innych afrykańskich parków narodowych Park Narodowy Banhine jest stosunkowo mało znany w Europie. Jak dotąd nie jest on wykorzystywany do celów turystycznych. Ludzie mieszkający na terenie parku narodowego są bardzo ubodzy, a ich styl życia jest archaiczny. Ponieważ w ostatnich latach pory deszczowe zasadniczo nie nadchodziły, na obszarze panuje obecnie straszna susza. Zaczyna brakować artykułów spożywczych, a ludność zdana jest na dostawy żywności. Park Narodowy Unteres Odertal rozpoczął zakrojoną na dużą skalę akcję pomocową na rzecz Parku Narodowego Banhine. Z myślą o regionie położonym w mozambickiej prowincji Gaza zainicjował też projekt turystycznego wolontariatu. W 2015 roku uczniowie Freie Schule w Angermünde ofiarowali ławki i stoły szkolne dla dzieci żyjących w Parku Narodowym Banhine, a niemieccy studenci pisali na uczelniach prace naukowe poświęcone temuż parkowi. Pierwsza grupa wolontariuszy pojechała do Parku Narodowego Banhine w kwietniu 2016 roku. Zajmowała się tam dystrybucją artykułów spożywczych, udzielała pomocy medycznej i wspierała rangerów przy realizacji działań zwalczających kłusownictwo, które stanowi duży problem dla Parku Narodowego Banhine. Druga grupa udała się do Mozambiku w listopadzie 2016 roku, zawożąc do Parku Narodowego Banhine kolejne dary żywnościowe. Żywność ta ma przyczynić się do ograniczenia kłusownictwa. Kłusownictwem zajmują się bowiem nie tylko kłusownicy przedostający się z zewnątrz na obszar chroniony, by polować tam na zwierzęta i je następnie sprzedawać, lecz przede wszystkim sami mieszkańcy parku narodowego – aby mieć po prostu co jeść. W przyszłości wyjazdy niemieckich pomocników do obszaru chronionego mają odbywać się dwa razy w roku. Zatrzymują się oni wtedy w jedynym obozie Parku Narodowego Banhine. Położony jest on tuż przy administracji parku narodowego w samym centrum obszaru chronionego. Dojazd z Maputo, stolicy Mozambiku, trwa mniej więcej dzień. Jedna trzecia odcinka drogi wiedzie przez trudno dostępny obszar. Pokonać można go tylko pojazdami terenowymi.

Celem udzielanego wsparcia jest m.in. stworzenie w Parku Narodowym Banhine infrastruktury turystycznej. Zapewniłoby to obszarowi chronionemu wpływ dochodów. Służyłyby one zarówno parkowi, jak również miejscowej ludności. Tym samym chodzi z jednej strony o zwiększenie akceptacji dla Parku Narodowego Banhine wśród mieszkańców wiosek w regionie, z drugiej zaś z dochodów z turystyki można refinansować działania na rzecz ochrony przyrody. Park Narodowy Banhine leży nieopodal – o wiele bardziej znanego – Parku Narodowego Limpopo, graniczącego z południowoafrykańskim Parkiem Narodowym Krugera, liczącym 20 tys. km² i zaliczanym do największych i najczęściej odwiedzanych parków narodowych Afryki. Posiada on doskonale rozbudowaną infrastrukturę turystyczną (13 dużych obozów) i uchodzi za wzór prosperującego gospodarczo parku narodowego.

Sens i znaczenie partnerstwa z Parkiem Narodowym Banhine stają się też zrozumiałe dla gości zwiedzających Centrum Informacji w Parku Narodowym Unteres Odertal. Mieści się ono w Criewen, w regionie Uckermark. Przygotowano tam niewielką wystawę informującą o współpracy i poruszanych w jej ramach zagadnieniach. Stowarzyszenie na rzecz Parku Narodowego Unteres Odertal (Förderverein Nationalpark Unteres Odertal) uruchomiło akcję pomocową, by wesprzeć trwale ludzi żyjących w Parku Narodowym Banhine. Datki można wpłacać na konto stowarzyszenia (hasło Banhine):

Förderverein Nationalpark Unteres Odertal

IBAN: DE23 1705 2302 0130 0101 62

BIC: WELADED1UMX

Stichwort: Banhine

X

Zur optimalen Nutzererfahrung nutzen wir auf unserer Website Cookies von Erstanbietern als auch von Drittanbietern zu Statistikzwecken, um Ihnen beste Erlebnisse online anbieten zu können. mehr Information

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close